نقش تکریم شخصیت در تربیت - پایگاه خبری قهاوند جوان
×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  جمعه - ۲۳ آذر - ۱۳۹۷  
true
true
نقش تکریم شخصیت در تربیت

علی احمدی دهر مشاور و کارشناس تربیتی در یادداشتی اختصاصی به بررسی نقش تکریم شخصیت افراد در شکل گیری شخصیت و نوع تربیت پرداخته است.

متن کامل یادداشت:

«وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلی‏ کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضیلاً»{اسراء ۷۰} خداوند متعال به عنوان خالق کل هستی و نخستین مربی انسان ها ، آدمی را کرامت بخشید و حفاظت از حریم شخصیتی آن ها را بر عهده گرفته است. انسان ها نیز به حکم این ودیعه الهی فطرتا طالب حب ذات بوده و دوستدار بزرگی و والامقامی هستند و از حقارت و زبونی گریزانند. براساس همین مطلب است که هرگاه انسان مورد تکریم و احترام واقع می شود مانند درختی که از آب بهره مند شود ، از طراوت و شادابی سرشار و به شاخ و برگ های تازه و فرح بخش مزین می شود اما انسانی که مورد حقارت و سرزنش قرار گیرد مانند درختی است که در اطراف آن آتش سوزان زبانه می کشد و برگ و بار آن را به خاکستر مبدل می کند. با این مقدمه به دست می آید که بر اساس آموزه های دینی یکی از روش های موثر تربیت ، تکریم شخصیت است. تـکریم شخصـیت یـعنی تعظیم کردن و احتـرام گذاشتن به یک فرد. تکریم و بزرگ شمردن انسان باعث افزایش عزت نفس و اعتماد به نفس او شده و فتح قله ها را به دنبال خواهد داشت. نقطه مقابل آن یعنی تحقیر و خوار و کوچک شمردن انسان زمینه سقوط و تباهی وی را به ارمغان خواهد آورد. تکریم شخصیت نیاز همیشگی و عمومی انسان ها می باشد؛ بویژه در دوران حساس و سرنوشت ساز کودکی و نوجوانی که باید مورد توجه عوامل تربیتی علی الخصوص والدین و معلمان قرار گیرد. رسول اکرم (ص) و ائمه اطهار(ع) همواره به تکریم شخصیت اطرافیان خود از جمله کودکان می پرداختند و از طریق احترام و بزرگ شمردن سعی در تربیت آنان داشتند. سلام کردن پیامبر به کودکان ، هم بازی شدن آن حضرت با کودکان از نمونه های بارز تکریم شخصیت کودکان توسط آن حضرت بود. آن بزرگواران هیچ وقت کسی را کوچک نشمرده و تحقیر نمی کردند. از حضرت رسول اکرم (ص) روایت شده است که «هیچ کس از مسلمین را تحقیر نکنید و کوچک نشمارید زیرا مسلمانی که در نظر مردم کوچک است ، در نزد خداوند بزرگ است». اگر والدین و معلمان به عنوان عوامل مهم و اصلی در تربیت کودکان و نوجوانان ، با شیوه های تکریم شخصیت آشنا و آن ها را بکار گیرند ، گام بسیار بزرگ و سازنده ای در تربیت و سعادتمندی آنان برداشته اند. با مراجعه به قرآن کریم و احادیث و عملکرد حضرت رسول (ص) و ائمه اطهار(ع)، شیوه های تکریم شخصیت را می توان به دست آورد که به مواردی از آن ها اشاره می شود:

۱٫انتخاب نام نیک و صداکردن کودکان و نوجوانان با القاب خوب و پسندیده ؛ وقتی کودک یا نوجوانی با الفاظ و کلمات نیک و خوش آیند مورد خطاب واقع شود ، به طور ناخودآگاه در او احساس کرامت و بزرگی بوجود آمده و از بودن خود احساس رضایت می کند و به وجود خود می بالد و وجودش سرشار از لذت وسرزندگی می شود. با گفتن «عزیزم» عزت را و با گفتن «خانم یا آقا» سروری و آقایی به او القا می شود؛ در حالیکه با گفتن کلمه هایی مانند «تنبل و بی عرضه» ناتوانی و کوچک بودن را به یادش می آوری و خوار و خفیفش می کنی. خداوند در قرآن کریم می فرماید:«به بندگانم بگو با یکدیگر به بهترین وجه سخن بگویند»{اسراء۵۳}

۲٫گفت و گو و تعامل با کودکان و نوجوانان؛ هم صحبت شدن و مخاطب قرار دادن کودکان و نوجوانان توسط والدین و معلمان وسیله ای است در راستای به رسمیت شناختن ، تعریف جایگاه و همچنین ایجاد یک فرصت برای آن ها و جهت ابراز عقاید ، افکار و اندیشه های خود تا از این طریق احساس کرامت و بزرگی کرده و خود را در حلقه بزرگان مشاهده نموده و مسیر بزرگی را طی کنند.

۳٫تکریم شنیداری؛ توجه به کلام و گفته کودک و نوجوان و تشویق آنان به ادامه سخن ، موجب پرورش کودکانی با عزت نفس و دارای کرامت ذاتی می شود که به دنبال فرصت مناسب برای نمایش این کرامت ذاتی هستند. یکی از راه های نمایش این کرامت ذاتی و استقلال فکری ، همان تلاش آن ها برای سخن گفتن است؛ اما این نحوه برخورد یا بازخورد بزرگان است که آنان را به ادامه کار تشویق و یا از استمرار تلاش باز می دارد.

۴٫توجه به میزان توانمندی ها و استعدادها؛ اگر والدین و مربیان کودک یا نوجوان را بشناسند و انتظاری در حد توان و استعدادش از او داشته باشند ، به کرامت او توجه نموده و بزرگش کرده اند ؛ اما اگر خواسته ها با توانمندی های کودک یا نوجوان هماهنگ نباشد، عزت نفس او لطمه خورده و احساس حقارت و کوچکی خواهد کرد. خداوند کریم از بندگانش به اندازه وسع و توانشان تکلیف خواسته و نه بیشتر یا کمتر. عزت نفس عبارت است از موفقیت واقعی در کسری از موفقیت مورد انتظار. در معادله بالا زمانی توازن برقرار است که انتظار والدین و معلمان از کودک و نوجوان با توانمندی ها و استعدادهای او همخوانی داشته باشد؛ در غیر اینصورت کودک یا نوجوان دچار حقارت شده یا به غرور کاذب دست خواهد یافت که در هر صورت عزت نفس و کرامت ذاتی اش لطمه خواهد خورد.

۵٫توجه به نقاط مثبت و قوت و بررسی نقاط ضعف و منفی؛ خداوند متعال در آیه ۱۶۰ سوره مبارکه انعام می فرماید:«هرکس کار نیکی آورد او را ده برابر پاداش است و هرکس کار بدی بیاورد سزایی بیش از آن مقدار کار بد نخواهد دید و بر آن ها ستم نمی شود». خداوند در این آیه به ما القا می کند که در برخورد با دیگران (بویژه کودکان و نوجوانان) به رفتارهای خوب آن ها بیش تر از رفتارهای بدشان توجه کنیم و تا آنجایی که امکان دارد از رفتارهای بد آنان صرف نظر کنیم. وقتی عملکرد مثبت و شایسته فردی را مورد توجه قرار می دهیم، صاحب آن عملکرد هرکسی که باشد احساس ارزشمندی و بزرگی کرده و به کرامت می رسد.

۶٫مسئولیت دادن به کودکان و نوجوانان؛ مسئولیت دادن به افراد تنها سپردن یک کار به یک فرد نیست بلکه در کنار ارزش قائل شدن به فرد و اعتماد کردن به وی و اعتقاد به توانمندی اوست. سپردن کار و مسئولیت به کودکان و نوجوانان ، فرصت مناسبی است برای بروز استعداد ها و خودنمایی آنان که همین امر موجب تکریم شخصیت آنان شده و احساس بزرگی را در آنان بوجود خواهد آورد.

۷٫عمل به وعده ها؛ وقتی به کودکان و نوجوانان وعده ای داده می شد حتما باید به آن عمل شود. هیچ چیز به اندازه خلف وعده کودکان را آزار نمی دهد و آن ها را دچار احساس حقارت نمی کند. وقتی به وعده ای که داده می شود عمل گردد ، شخصیت کودک و نوجوان مورد تایید واقع شده ؛ چون که هر وعده ای معمولا در مقابل یک عمل و یا انتظار قابل قبولی داده می شود. خلف وعده یعنی خراب کردن سازه ای که کودک و نوجوان ساخته است؛ یعنی هدر دادن تمام تلاش و کوشش او . خلف وعده یعنی اهانت به شخصیت کودک ، یعنی تحقیر و کوچک کردن کودک ، یعنی تبدیل امید به یأس و ناامیدی.

۸٫ایجاد فرصت انتخاب؛ والدین و معلمان باید از دوران کودکی تلاش کنند تا به کودکان و نوجوانان فرصت انتخاب متعارف دهند. فرصت دادن به کودک و نوجوان در امور مربوط به خودش یعنی بزرگ شمردن او، یعنی کرامت او ، یعنی احترام به او. آن جایی که می توان به کودک و نوجوان فرصت انتخاب داد ، اگر فرصت داده نشود به معنی کوچک و نالایق داشتن او ، یعنی عدم قبول فکر و توان او ، یعنی نپذیرفتن شخصیت کودک ونوجوان و در نهایت یعنی به رسمیت نشناختن او.

۹٫همبازی شدن با کودک و نوجوان؛ همه می دانیم که بازی دنیای کودک است. کودک با بازی دنیایی زیبا و دلپذیربرای خود می سازد و در عالم بازی تمام هیجانات منفی و ناراحتی های خود را تخلیه می کند و در بازی احساس غرور و بزرگی و استقلال می کند.

در بازی رشد می کند و استعدادهای خود را شکوفا می سازد. لذا والدین نه تنها نباید مانع بازی کودکان شوند بلکه باید زمینه بازی را برای آنان آماده کنند و خود نیز وارد بازی آن ها شده و زمینه رشد و کرامت نفس آنان را مهیا کنند. ۱۰٫احترام گزاردن ، محبت کردن ، تحویل گرفتن ، توجه کردن ، تعاون و همکاری در اردو و … از دیگر شیوه های تکریم شخصیت است که باید توسط والدین و معلمان مورد نظر قرار گیرد.

false
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true